Z najnowszych badań naukowych wynika, że dzieci posługujące się co najmniej dwoma językami radzą sobie w szkole dużo lepiej niż te, które znają tylko jeden język. Dlaczego zatem tak wielu nauczycieli nadal postrzega wielojęzyczność jako problem, zamiast dostrzec płynące z tej umiejętności korzyści?

W cichym zakątku szkoły w Hackney (dzielnica Londynu), grupa arabskich sześciolatków z dumą opowiada o swoich umiejętnościach językowych. A są one dość imponujące: dzieci rozmawiają w językach gudżarati i urdu ze swoimi dziadkami (gdyż tylko tak wypada się do nich zwracać), z rodzicami – przedstawicielami drugiego pokolenia – w gudżarati i po angielsku, a z rówieśnikami komunikują się wyłącznie za pomocą angielskiego. Od roku co wieczór spędzają w pobliskim meczecie dwie godziny na czytaniu tekstów religijnych w języku urdu oraz Koranu w języku arabskim.

Pomimo panującej powszechnie opinii, że dzieciom trudno jest uczyć się języków obcych, faktem jest, że nawet sześciolatki potrafią rozpoznawać różne alfabety i rozumieć reguły rządzące danym językiem. W wieku pięciu lat uwielbiają bawić się jednocześnie ucząc się czytania w różnych językach. Poza tym odnoszą przy tym dodatkową korzyść: w szkołach ich naturalne zdolności językowe są doceniane i rozwijane. Ale co najważniejsze, nabierają dzięki temu pewności siebie, która zachęca je do cięższej pracy. A to skutkuje ostatecznie lepszymi osiągnięciami w nauce.

Do niedawna nie zwracano uwagi na ogromne korzyści, jakie odnoszą dzieci, gdy uczą się równolegle dwóch lub trzech języków. Co więcej, dotąd nauczyciele mieli dość niskie przekonania odnośnie językowych możliwości dzieci. Na szczęście w ostatnich czasach sytuacja się zmienia. Z raportu porównującego liczne badania przeprowadzone nad dwu- i trójjęzycznymi dziećmi wynika, że polijęzyczność dzieci wpływa korzystnie na ich dalszy rozwój intelektualny.

Odniesienie sukcesu wymaga czasu. Aby dziecko nauczyło się porozumiewać w danym języku potrzeba dwóch lat, ale do osiągnięcia biegłości potrzeba mu aż lat siedmiu. W wieku lat 11, trójjęzyczne dzieci radzą sobie w szkole lepiej, niż ich jednojęzyczni rówieśnicy. Co ciekawsze, choć zwykle chłopcy w tym wieku rozwijają się nieco wolniej niż dziewczynki, w badanych przez naukowców grupach zdecydowanie radzili sobie równie dobrze jak ich koleżanki – równolatki. Z badań wynika również, że zrozumienie zjawiska wielojęzyczności dzieci (która w wielu krajach jest przecież czymś naturalnym) pozwala lepiej wykorzystać ich możliwości. Dr Charmian Kenner z Instytutu Edukacji w Londynie, prowadziła badania poziomu wiedzy sześciolatków dorastających w Hackney, które oprócz angielskiego uczyły się pisać po chińsku, arabsku i hiszpańsku. Wyniki jej badań są jednoznaczne: wielojęzyczne dzieci uzyskały wyniki znacznie odbiegające poziomem od wyników ich kolegów – równolatków, którzy posługiwali się wyłącznie jednym językiem. Co więcej, badania wykazały, że wielojęzyczne dzieci mają o wiele wyższy poziom IQ, są bardziej błyskotliwe i mają zdecydowanie lepszą pamieć.

Za: Caroline Haydn, The independent

Umieszczone w sieci dzięki uprzejmości Izraelskiej Sieci Nauczycieli Angielskiego (ETNI): http://www.etni.org

Niemowlęta chłoną każde słowo – to fakt. Zanim maluch skończy cztery miesiące, zapamiętywanie i rozpoznawanie dźwięków, tonów głosu i wszelkich niuansów brzmieniowych jest dla niego tak naturalne, jak oddychanie. Bardziej zdumiewające jest jednak to, że jedynie na podstawie sygnałów wzrokowych kilkumiesięczny bobas wie, kiedy używany jest inny język.

Po wyrazie twarzy i zmianie rytmu, w jakim mówca porusza ustami dziecko rozpoznaje, że zmienił się język – wynika z badań przeprowadzonych przez naukowców z University of British Columbia. Jak mówi doktor Whitney Weikum – Wiedzieliśmy, że na podstawie sygnałów dźwiękowych niemowlęta potrafią rozróżniać języki. Nasze badania jako pierwsze udowodniły jednak, że maluchy zdolne są rozróżniać języki za pomocą jedynie percepcji wzrokowej.

Uczeni przeprowadzili badania z udziałem stu niemowląt, podzielonych na kategorie wiekowe 4, 6 i 8 miesięcy. Wszystkie wywodziły się z rodzin anglojęzycznych. Zbadano także dwie kategorie wiekowe dzieci z dwujęzycznych domów angielsko-francuskich, w wieku 6 i 8 miesięcy. Każdej z grup pokazano nagrania wideo z wypowiedziami trojga osób: na przemian w języku francuskim i angielskim. Odkryto, że same impulsy wzrokowe – bez dźwięku, wystarczyły niemowlętom w wieku od 4 do 6 miesięcy, by przez dłuższy czas uważnie oglądać wideo, gdy tylko lektorzy zaczynali mówić w innym języku. Analizując skupienie uwagi poszczególnych dzieci uczeni zaobserwowali, że spośród ośmiomiesięcznych dzieci jedynie pochodzące z rodzin dwujęzycznych, francusko-angielskich były w stanie wzrokowo rozróżnić języki. Naukowcy stwierdzili, że w wieku ośmiu miesięcy jedynie dzieci mające kontakt z więcej niż jednym językiem zachowywały tę zdolność. W przeciwieństwie do innych niemowląt, które nie potrzebowały wykorzystywać takiej umiejętności i dlatego stopniowo ją zatracały.

Jak mówi Atena Vouloumanos, profesor uniwersytecki McGill z instytutu psychologii i współautorka badań: – Możliwe, że języki angielski i francuski należą do dwóch różnych kategorii rytmicznych. Język angielski oparty jest na akcentach, a francuski na sylabach. Badania z pewnością rzuciły nowe światło na wczesny rozwój dzieci, jednak na ich podstawie wciąż nie możemy jeszcze jednoznacznie stwierdzić, jak i dlaczego dzieci rozpoznają różne języki, nie słysząc ich. Ale, że proces ten ma miejsce – jest niekwestionowanym faktem i nie ma co do tego żadnej wątpliwości.

Opr. na podst. “Young Learners Forum”, Zipporah Kaganowich, 26.05.07

W PAP – Nauka w Polsce pojawił się tekst, który zelektryzował nie tylko rodziców posyłających dzieci na naukę języka angielskiego, ale też i samych nauczycieli, a nawet psychologów dziecięcych i glottodydaktyków:

Dzieci, które przed 5 rokiem życia posługują się dwoma językami jąkają się znacznie częściej, niż rówieśnicy mówiący w jednym języku – informuje pismo “Archives of Disease in Childhood”. Naukowcy z University College London doszli do takich wniosków na podstawie badań w grupie 317 jąkających się dzieci oraz w grupie dzieci bez tego zaburzenia. Zebrano dane na temat języków, jakimi opiekunowie dzieci posługiwali się w domu: językiem angielskim czy innym językiem – jeśli byli imigrantami, czy też angielskim w połączeniu z językiem ojczystym. Okazało się, że dzieci, które przed 5 rokiem życia posługiwały się dwoma językami – ojczystym językiem rodziców oraz angielskim – częściej jąkały się, niż dzieci posługujące się od urodzenia jednym językiem. Z kolei jąkające się maluchy, które do 5 roku życia mówiły wyłącznie w jednym języku, szybciej pozbywały się tej wady wymowy. Ponad połowa z nich przestała się jąkać przed ukończeniem 12 lat, podczas gdy w grupie dwujęzycznej – jedna czwarta. Wyniki w nauce dzieci jąkających się nie odbiegały od wyników pozostałych uczniów. Zdaniem autorów, z pracy tej wynika, że dzieci dla których angielski nie jest językiem ojczystym, mogą odnieść wyraźne korzyści odkładając jego naukę na później. Obniża to bowiem ryzyko jąkania się.

Tekst brzmi poważnie i naukowo, ale – z całą pewnością – nie należy traktować go jako autorytatywnego źródła wiedzy. Dwujęzyczność (bilingwizm) to umiejętność posługiwania się dwoma różnymi językami, jako językami ojczystymi. Naukowcy od kilkudziesięciu lat dowodzą badając tysiące (a nie, jak w przytoczonej w tekście próbie wykonanej na 317 dzieciach…), że ponad wszelką wątpliwość wychowanie dwujęzyczne i wczesna edukacja językowa przynoszą same korzyści. Nie spowalniają rozwoju dziecka – wręcz przeciwnie. Nie powodują jakichkolwiek destrukcyjnych skutków ubocznych. Rozwój językowy bilingwalnego dziecka przebiega równolegle w obu językach. Drugi język w takim samym stopniu, jak język ojczysty w naturalny sposób staje się narzędziem ogólnego rozwoju poznawczego, intelektualnego, społecznego i emocjonalnego dziecka. Maluch nie traktuje np. języka angielskiego jako języka „obcego”. Zarówno poprzez język polski, jak i angielski poznaje świat: tłumaczy sobie otoczenie, gromadzi doświadczenia i wiedzę. Wykorzystuje naturalne, wrodzone zdolności przyswajania mowy. Dzieci, które we wczesnym dzieciństwie miały kontakt z językiem obcym, nie tylko rozwijają swoje umiejętności bilingwalne, ale także swoją inteligencję i zdolności poznawcze. Zyskują „przewagę” w zakresie kreatywnego myślenia, są bardziej wrażliwe na wszelkiego typu zjawiska językowe, lepiej analizują swoją wiedzę i kontrolują procesy przetwarzania informacji językowej. Czy istnieją dowody na to, że dwujęzyczność wspiera rozwój inteligencji i zdolności poznawczych dzieci? Tak – dowodzą tego liczne badania naukowe prowadzone na całym świecie. A czy dzieci dwujęzyczne rzeczywiście jąkają się i są opóźnione w rozwoju mowy? Tu już nie tylko naukowcy, ale także rodzice dwujęzycznych dzieci i nauczyciele dają jednoznaczną odpowiedź: nie. To oczywista bzdura. A doniesienia pokroju takich, jak przytoczone przez PAP, traktować należy wyłącznie w kategorii… “pseudonaukowa sensacja”. 

Zaczyna się. Grudzień to najgorszy miesiąc w roku. Już wracając z zabawy andrzejkowej drżały mi ręce. Właśnie rozpoczyna się szaleństwo grudniowych prezentów. Z przedszkolnej zabawy szedłem osowiałym krokiem. Za to dzieciaki… dzieciaki przekrzykiwały się jeden przez drugiego: - Co dostaniemy?, – Co w tym roku przyniesie Mikołaj?, – Dużo będzie pod choinką? Oszaleć można.

Dla całej mojej rodziny grudzień to najpiękniejszy, ale i najbardziej szalony miesiąc w roku. Jednak możliwość obdarowywania prezentami najbliższych i spełnienie przynajmniej części dziecięcych marzeń porównać mogę wyłącznie do przysłowiowej wisienki na torcie.

- Nie Mikołaj, tylko Santa Claus -  oznajmił mój najstarszy syn, triumfując znajomością języka angielskiego nad resztą gromady. Maluchy patrzyły na niego z otwartymi ustami. - Tatusiu czy to znaczy, że nie będzie Mikołaja? – zapytały przerażone. Musiałem jak zwykle zapanować nad sytuacją. - A więc kochani… – zacząłem.

- Santa Claus to nasz dobrze znany Święty Mikołaj. Po prostu w języku angielskim występują inne nazwy na te same dobrze nam znane postaci. Ale Mikołaj nie jest wyłącznością ani angielską, ani polską. To święty, którego legenda wywodzi się z dawnej Turcji, gdzie biskup noszący to imię ratował zagubionych żeglarzy i biednych ludzi. Miał też sporo pieniążków, które otrzymał od swojej rodziny i rozdawał je potrzebującym. O, na przykład wspomógł dziewczyny, które chciały wyjść za mąż, żeby mieć rodzinę – tak, jak ja z mamusią. Tyle, że one nie miały na taką okazję pieniążków. I Mikołaj wyposażył je w odpowiednie kwoty, dzięki czemu panny mogły wyjść za mąż.

- Tatusiu… – przerwała mi średnia córka. - A mamusia też dostała od Świętego Mikołaja pieniążki żebyś ty się z nią ożenił? Zamarłem. Nie spodziewałem się, że dzieciaki potrafią tak zinterpretować całą tę historię. – Hmmm… Teraz są inne czasy i mamusie nie muszą mieć posagów – wytłumaczyłem z uśmiechem.

- Aha, to dlatego Święty Mikołaj daje prezenty dzieciom: bo już mamusie ich nie potrzebują - podsumowała młodsza. Cóż, nie chciałem wyprowadzać jej z błędu, więc tylko przytaknąłem. Czasy czasami, zmiany zmianami, a mamusie nadal potrzebują prezentów

Potem pozostała jeszcze kwestia wytłumaczenia tak ważnych okoliczności, jak to czy w takim razie w Turcji są renifery i śnieg oraz, czy to tam znajduje się Laponia. Tu było gorzej, ale wydaje mi się, że wybrnąłem. Wytłumaczyłem po prostu, że Mikołaj chciał uszczęśliwić wszystkich, a z Turcji było trudno dojechać wszędzie, więc dlatego przeniósł się na daleką Północ. Koniec i kropka.

Następnego dnia poszliśmy całą wesołą gromadką do kina. W centrum handlowym, na środku pasażu przed wejściem do sal kinowych rozstawiono świąteczne kramy. W samym centrum zobaczyliśmy stoisko Świętego Mikołaja. Brodaty jegomość siedział na złotym fotelu i pozwalał dzieciakom robić sobie zdjęcia. Oczywiście moi nie mogli przepuścić sobie takiej okazji. Oczywiście poszedłem z nimi. – Święty Mikołaju, dlaczego wyprowadziłeś się z Turcji? Byliśmy tam z mamusią i tatusiem i było pięknie - zaczęła średnia. – Z jakiej Turcji droga dziewczynko? Mikołaj przyjechał do was z dalekiej Laponii – tłumaczył ze zdziwieniem Święty Mikołaj.

– No, ale tatuś mówił, że najpierw był pan w Turcji i pomagał innym mamusiom wyjść za mąż - dołączył najmłodszy. - Za mąż? – Mikołaj spojrzał w moim kierunku wymownie - Wasz tatuś chyba pomylił mnie z innym zawodem - dodał lekko mroźnym tonem. Doszedłem do wniosku, że czas najwyższy zebrać moje dzieciaki i udać się na rozpoczynający się właśnie seans. Kiedy udało mi się już odciągnąć uwagę dzieciaków od kwestii zamieszkania i aktywności zawodowej Mikołaja, bohater naszej historii wstał i zaczął dzwonić podręcznym dzwonkiem, nawołując przy tym: - Ho, ho chodźcie do mnie… Santa Claus  przybywa! Słowa podziałały na dzieciaki jak płachta na byka.

- Nie wie, że mieszkał w Turcji, a podaje się za Santa Clausa? – zakrzyknął najstarszy i odwrócił się do Mikołaja: - Ej, Santa Claus?! Ty Mikołaju jeden! – pogroził czerwonemu jegomościowi. Nie czekałem na reakcję Mikołaja. W podskokach pognaliśmy do kina…

W jakim wieku dziecko może zacząć uczyć się języka obcego? O ile samej potrzeby edukacji nikt nie kwestionuje – o tyle wiek, w jakim można rozpocząć posyłanie dziecka na zorganizowane lekcje, wciąż pozostaje przedmiotem dyskusji.

Specjaliści w dziedzinie glottodydaktyki (metodyki nauczania języków obcych) zgodni są, że nauczanie języków od najmłodszych lat jest korzystne dla dziecka i nie niesie żadnych zagrożeń dla jego rozwoju. Wręcz przeciwnie: - Badania dowodzą, że wczesna edukacja językowa wpływa pozytywnie na rozwijanie zdolności intelektualnych, ma dodatni wpływ na wyniki osiągane w szkole, wspomaga opanowanie własnego języka, buduje pozytywną motywację i daje fundament pod systematyczną pracę nad językiem – twierdzi Janina Furgałowa, kierownik Szkoły Języków Obcych Uniwersytetu Warszawskiego. Jednocześnie należy pamiętać, że nawet jeśli rozpocznie się naukę języka obcego w przedszkolu, ale będzie ona trwała krótko, trudno oczekiwać nadzwyczajnych efektów. Te bowiem są pochodną nie tylko wieku, w którym zaczniemy przyswajać język obcy, lecz także okresu przez jaki trwa nauka (im dłużej, tym lepsze wyniki w osiąganiu biegłości). Każda grupa wiekowa przyswaja język obcy w specyficzny sposób. Kluczem do sukcesu w procesie nauczania jest dostosowanie metody nauki do chłonności językowej na poszczególnych etapach rozwoju dziecka.

Aby nauczanie grupy przedszkolnej i zerówkowej (4-7 lat) było skuteczne, powinno uwzględniać cechy rozwojowe dzieci. W tym okresie charakteryzuje je bowiem wyłącznie pamięć mechaniczna i myślenie konkretne. Głównym zadaniem nauczyciela jest osłuchiwanie z językiem i zachęcanie maluchów poprzez zabawę do dalszej nauki. Proces nauczania wiąże się z konkretnymi przedmiotami i sytuacjami: dotyczy tego, co znajduje się w zasięgu wzroku dziecka. Typowe dla tego wieku jest – mimo szybkiego zapamiętywania – równie szybkie zapominanie i krótkie odcinki koncentracji uwagi. Dlatego właśnie powtarzane piosenki, wierszyki i zadania muszą być krótkie. W nauce musi przeważać zabawa językowa połączona z zabawą ruchową, zgodnie z zasadą “uczyć bawiąc”.

Nauczanie grup wczesnoszkolnych (8-12 lat) to kontynuacja metody stosowanej z grupami przedszkolnymi. Myślenie dzieci w tym wieku wciąż jeszcze oparte jest na pamięci mechanicznej. Oczywiście stopniowo wprowadza się tu nowe dla dziecka elementy. Dopiero nauczanie dzieci starszych (12-16 lat) jest już nauczaniem systematycznym, w którym stosuje się regularne zestawy zadań wyrabiających umiejętności i sprawności. Sposoby pracy wiążą się tu z dominacją pamięci logicznej nad mechaniczną, a także z większym udziałem myślenia abstrakcyjnego.

Czy posyłając dziecko na zajęcia zabieramy mu dzieciństwo i unieszczęśliwiamy naszego malucha? Naukowcy są zgodni: im wcześniej zaczniemy oswajać dziecko z językiem obcym, tym łatwiej przyjdzie mu późniejsze doskonalenie sprawności w tym zakresie. Tym samym dziecko już na wejściu w życie zostanie wyposażone w umiejętności, które w przyszłości ułatwią mu odnoszenie nie tylko szkolnych czy zawodowych sukcesów, ale też wspomogą jego wszechstronny rozwój. A jeśli jeszcze przy tym nasze dziecko będzie się dobrze bawić w grupie rówieśników – nie ulega kwestii, że warto jak najszybciej umożliwić mu naukę. Oczywiście dostosowaną do jego poziomu, dopasowaną do wieku i w odpowiedniej dla niego formie. Podstawową aktywnością dziecka w wieku przedszkolnym jest zabawa: nawet proste animacje i gry językowe zaciekawią malucha bardziej, niż kolejny wyścig autkami dookoła kanapy. Tylko trzeba chcieć i nie zakładać z góry, że nasze dziecko jest „za małe” na naukę.

Na podstawie: www.nauka.pl

Dzieciaki wciąż zaskakują dorosłych. My ślęczymy nad książkami, wbijamy sobie do głów gramatyczne reguły i słówka, a one… wcale nie muszą poświęcać językowi uwagi, ani nawet usiłować go zrozumieć. Po pewnym czasie dźwięki, słowa i budowa angielskiego zdania stają się dla nich w naturalny sposób znajome…

W jednej z moich nowych grup jest jedna sympatyczna mama dwóch dziewczynek. Po dwóch tygodniach uczestniczenia w lekcjach pochwaliła mi się, że jej jednoroczna córeczka jeśli chce aby ją podnieść, od kilku dni mówi… „UP”, bo trudniej jest jej powiedzieć “do góry”. Ech, jaki angielski jest łatwy dla maluszków J

Inna moja uwaga z minionego tygodnia: dzieci, które skończyły ubiegłoroczny kurs Baby’s Best Start (przeznaczony dla maluchów w wieku od 3 do 18 miesięcy) i teraz zaczynają następny kurs – nie ograniczają się wyłącznie do wypowiadania poszczególnych słów. Bo na przykład kiedy uczę słowa “EAT”, mała Ania (jedna z kursantek) nie tylko mówi “EAT”, ale “I AM EATING THE BISCUITS”. Niesamowite, ale jest to zdanie, którego Ania nauczyła się na poprzednim kursie. Tyle, że nie miała jeszcze okazji wypowiedzenia go (pokazywała jedynie znaki, tzw. sign language). Jednak dobrze je zapamiętała i właśnie teraz zaskoczyła mnie pełnym zdaniem po angielsku. Mama Krzysia, który ma niespełna dwa lata, również podziela moje obserwacje. Mały nie tylko mówi „TRUCK”, ale „I SEE A TRUCK”. I to tylko po jednej lekcji następnego kursu. To wspaniałe móc obserwować, jak niewiarygodnie szybko dzieciaki „łapią” drugi język. I – co pewne – dla nich nigdy już nie będzie on obcy. Patrząc na zmagania językowe niektórych „ważnych dorosłych”, niewątpliwie jest to pocieszające i dobrze rokuje na przyszłość pokoleniu obecnych przedszkolaków J